2026 సంవత్సరానికి గాను వైద్యశాస్త్రంలో (Physiology or Medicine) అత్యున్నత ‘నోబెల్ బహుమతి’ ముగ్గురు ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలను వరించింది. న్యూరోసైన్స్ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చిన ‘ఆప్టోజెనెటిక్స్’ (Optogenetics) సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసినందుకుగాను అమెరికాకు చెందిన కార్ల్ దైసరోత్ (Karl Deisseroth), జర్మనీకి చెందిన పీటర్ హెగెమాన్ (Peter Hegemann) మరియు జార్జ్ నాజెల్ (Georg Nagel) లకు ఈ సంయుక్త పురస్కారాన్ని నోబెల్ కమిటీ ప్రకటించింది.
‘ఆప్టోజెనెటిక్స్’ అంటే ఏమిటి? దాని ప్రాముఖ్యత
మానవ మేధస్సు, నాడీ వ్యవస్థ పనితీరును అర్థం చేసుకోవడంలో ఆప్టోజెనెటిక్స్ సాంకేతికత ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది. ఆ కాంతి ఆధారిత పరిజ్ఞానం ద్వారా నాడీ కణాలను (Neurons) నిర్దిష్టంగా నియంత్రించడం సాధ్యమవుతుంది.
కాంతితో నాడీ కణాల నియంత్రణ: కాంతికి స్పందించే వినూత్న ప్రోటీన్లను (Opsins) జెనెటిక్ ఇంజనీరింగ్ ద్వారా మెదడు కణాల్లోకి ప్రవేశపెట్టి, లేజర్ కాంతి కిరణాల ద్వారా ఆ నాడీ కణాలను ‘ఆన్’ లేదా ‘ఆఫ్’ చేయవచ్చని ఈ పరిశోధకులు నిరూపించారు.
ఆవిష్కరణ ప్రయాణం: పీటర్ హెగెమాన్, జార్జ్ నాజెల్‌‌లు నాచు (Algae) శైవలాలలో కాంతికి స్పందించే చానెల్‌రొడోప్సిన్ (Channelrhodopsin) ప్రోటీన్లను కనుగొనగా, కార్ల్ దైసరోత్ ఈ ప్రోటీన్లను క్షీరదాల నాడీ వ్యవస్థలో విజయవంతంగా ఉపయోగించి మెదడు పనితీరును అధ్యయనం చేసే మార్గాన్ని సుగమం చేశారు.
వైద్యరంగంలో రాబోయే విప్లవాత్మక మార్పులు
ఈ ఆవిష్కరణ మానసిక మరియు నాడీ సంబంధిత వ్యాధుల చికిత్సలో కొత్త తలుపులు తెరిచింది. పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి (Parkinson’s Disease), డిప్రెషన్, అల్జీమర్స్, ఫిట్స్ (Epilepsy) మరియు వ్యసనాల బారిన పడిన మెదడు భాగాలను స్పష్టంగా గుర్తించి చికిత్స అందించేందుకు ఆప్టోజెనెటిక్స్ అత్యంత కీలకమైన సాధనంగా మారింది.
