దేశవ్యాప్తంగా పేదలకు అండగా ఉన్న మహాత్మాగాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం (MGNREGA) స్థానంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘వికసిత్ భారత్ గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ ఆజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్)’ – సంక్షిప్తంగా వీబీ జీరామ్జీని తీసుకువచ్చింది. ఈ చట్టం డిసెంబర్ 21, 2025న రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందింది.
ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు అమలు:
-
అమలు తేదీ: ఈ కొత్త చట్టం ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి పూర్తిస్థాయిలో అమల్లోకి రానుంది.
-
పాత చట్టం కటాఫ్: ప్రస్తుతం ఉన్న ఉపాధి హామీ పథకం పనులు మార్చి 31, 2026 వరకు కొనసాగే అవకాశం ఉంది. ఆ తర్వాత నుంచి కొత్త నిబంధనలే వర్తిస్తాయి.
-
రాష్ట్రాల బాధ్యత: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ సొంత నిబంధనలు మరియు బిల్లులను వచ్చే ఆరు నెలల్లోగా అసెంబ్లీలో ఆమోదించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
MGNREGA వర్సెస్ వీబీ జీరామ్జీ: ప్రధాన మార్పులు
| అంశం | పాత పథకం (MGNREGA) | కొత్త పథకం (VB-GRAM-G) |
| పని దినాలు | ఏటా 100 రోజులు | ఏటా 125 రోజులు |
| నిధుల వాటా | వేతనాలు 100% కేంద్రమే ఇచ్చేది | 60% కేంద్రం : 40% రాష్ట్రం |
| విధానం | డిమాండ్ ఆధారితం (పని అడిగితే ఇవ్వాలి) | కేటాయింపు ఆధారితం (బడ్జెట్ పరిమితి ఉంటుంది) |
| విశ్రాంతి కాలం | నిరంతరం పనులు సాగేవి | వ్యవసాయ సీజన్లో 60 రోజులు విరామం |
రాష్ట్రాలను వేధిస్తున్న సవాళ్లు:
-
ఆర్థిక భారం: ఇప్పటివరకు కూలీల వేతనాలను కేంద్రమే భరించేది. ఇప్పుడు రాష్ట్రాలు 40 శాతం భరించాల్సి రావడంతో, తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాలపై ఏటా రూ. 1,000 నుంచి రూ. 1,500 కోట్ల అదనపు భారం పడనుంది.
-
పనుల తగ్గింపు: నిధుల కొరత కారణంగా రాష్ట్రాలు పనుల సంఖ్యను లేదా కూలీల సంఖ్యను తగ్గించే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
-
వ్యవసాయ విరామం: బిజీగా ఉండే వ్యవసాయ సీజన్లలో 60 రోజుల పాటు ఉపాధి పనులు ఆపేయడం వల్ల భూమి లేని నిరుపేద కూలీలకు ఆదాయం కోల్పోయే అవకాశం ఉంది.
గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం:
గతంలో ఉపాధి హామీ ద్వారా వచ్చిన డబ్బులో 90% తిరిగి స్థానిక మార్కెట్లోకి (బియ్యం, కూరగాయల కొనుగోలుకు) వచ్చేది. ఇది గ్రామీణ ఆర్థిక చక్రం ఆగకుండా చూసేది. కొత్త చట్టం వల్ల నిధులు తగ్గితే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొనుగోలు శక్తి తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. అయితే, కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ మార్పుల వల్ల పనుల్లో నాణ్యత పెరుగుతుందని, దుర్వినియోగం తగ్గుతుందని వాదిస్తోంది.
ప్రభుత్వం 100 రోజులను 125 రోజులకు పెంచడం ఆహ్వానించదగ్గ పరిణామం, అయితే నిధుల భారాన్ని రాష్ట్రాలపై వేయడం వల్ల అమలులో ఇబ్బందులు తలెత్తవచ్చు.
రాష్ట్రాలు తమ బడ్జెట్లో ఉపాధి హామీ కోసం భారీగా కేటాయింపులు చేయాల్సి రావడం వల్ల ఇతర అభివృద్ధి పనులకు నిధుల కోత పడవచ్చు.
సామాజిక ఆడిట్లను మరియు పారదర్శకతను పెంచడం ద్వారా నిధుల దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టే అవకాశం ఉంది.
