అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ నాటో (NATO) కూటమి నుంచి అమెరికా వైదొలిగే అంశాన్ని తీవ్రంగా పరిగణిస్తున్నట్లు ప్రకటించి ప్రపంచ రాజకీయాల్లో పెను సంచలనం సృష్టించారు. బ్రిటన్కు చెందిన ‘ది టెలిగ్రాఫ్’ పత్రికకు ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇరాన్తో జరుగుతున్న యుద్ధంలో నాటో సభ్య దేశాలు తమకు ఆశించిన స్థాయిలో సహకరించడం లేదని, ముఖ్యంగా హోర్ముజ్ జలసంధిని పునరుద్ధరించడంలో మిత్రదేశాలు విఫలమయ్యాయని ఆయన తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు.
నాటో కూటమిని ఒక ‘కాగితపు పులి’ (Paper Tiger) గా అభివర్ణించిన ట్రంప్, ఆ కూటమి యొక్క విశ్వసనీయతపై తనకు ఎప్పటి నుంచో సందేహాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. అమెరికా అవసరమైనప్పుడు ఆదుకోని కూటమిలో కొనసాగడం ‘పునరాలోచనకు అతీతమైన విషయం’ (Beyond reconsideration) అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో కూడా ఇదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, నాటో అనేది కేవలం ఒక వైపు నుంచే ప్రయోజనం కలిగించే కూటమిగా మారిందని విమర్శించారు.
నాటో వివాదం – ముఖ్యాంశాలు:
-
మిత్రదేశాల వైఖరిపై ఆగ్రహం: ఇరాన్పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ చేపట్టిన సైనిక చర్యలకు మరియు హోర్ముజ్ జలసంధిని తెరిపించే ప్రయత్నాలకు బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ వంటి దేశాలు సైనిక మద్దతు ఇవ్వకపోవడాన్ని ట్రంప్ తప్పుబట్టారు.
-
బ్రిటన్ నావికాదళంపై ఎద్దేవా: యూకే ప్రధాని కీర్ స్టార్మర్ను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ.. “మీకు అసలు నావికాదళమే లేదు, మీ వద్ద ఉన్న విమాన వాహక నౌకలు కూడా సరిగ్గా పనిచేయవు” అని ట్రంప్ ఘాటుగా విమర్శించారు.
-
రక్షణ వ్యయం: బ్రిటన్ తన రక్షణ వ్యయాన్ని పెంచాలా వద్దా అన్నది వారి ఇష్టమని, తాను ఎవరికీ సలహాలు ఇవ్వబోనని, అయితే బ్రిటిష్ ప్రధాని కేవలం ‘విండ్మిల్స్’ (గాలిమరలు) మీద దృష్టి పెడుతూ ఇంధన ధరలను పెంచుతున్నారని ఎద్దేవా చేశారు.
-
స్టార్మర్ స్పందన: ఈ విమర్శలపై బ్రిటన్ ప్రధాని కీర్ స్టార్మర్ స్పందిస్తూ.. నాటో ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన కూటమి అని, తాము దానికి కట్టుబడి ఉన్నామని స్పష్టం చేశారు. తనపై ఎంత ఒత్తిడి ఉన్నా బ్రిటిష్ జాతీయ ప్రయోజనాల ప్రకారమే నిర్ణయాలు తీసుకుంటానని వెల్లడించారు.
ట్రంప్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు అట్లాంటిక్ తీర దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన అగాధాన్ని పెంచేలా ఉన్నాయి. రెండోసారి అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుంచి ‘అమెరికా ఫస్ట్’ విధానాన్ని మరింత కఠినంగా అమలు చేస్తున్న ట్రంప్, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల విషయంలో వెనక్కి తగ్గడం లేదు. ఇరాన్పై యుద్ధం మరో రెండు మూడు వారాల్లో ముగియవచ్చని ఆయన అంచనా వేస్తున్న తరుణంలో, నాటో నుంచి తప్పుకుంటామన్న హెచ్చరిక ఐరోపా దేశాల రక్షణ వ్యవస్థపై పెద్ద ప్రభావాన్ని చూపే అవకాశం ఉంది.
మరోవైపు, స్పెయిన్ వంటి దేశాలు తమ గగనతలాన్ని అమెరికా యుద్ధ విమానాల కోసం మూసివేయడం, ఫ్రాన్స్ సైనిక చర్యలకు దూరంగా ఉండటం వంటి పరిణామాలు నాటోలోని అంతర్గత విభేదాలను బట్టబయలు చేశాయి. అమెరికా నిజంగానే నాటో నుంచి వైదొలిగితే, రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఏర్పడిన ప్రపంచ భద్రతా క్రమం పూర్తిగా మారిపోయే ప్రమాదం ఉందని రాజకీయ విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
