పశ్చిమాసియాలో ముదురుతున్న యుద్ధ మేఘాల ప్రభావం ప్రపంచ దేశాలపై తీవ్రంగా పడుతోంది. ముఖ్యంగా ఇది ఇంధన ధరలపై పడుతోంది. అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య దాడులు తీవ్రతరం కావడంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకాయి. యుద్ధం మొదలవ్వడమే ఆలస్యం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముడిచమురు (Crude Oil) ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో సోమవారం ట్రేడింగ్లో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ఏకంగా 28 శాతం పెరిగి 119 డాలర్ల వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. 2022లో రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తర్వాత చమురు ధరలు 100 డాలర్ల మార్కును దాటడం ఇదే మొదటిసారి. యుద్ధం కారణంగా ఉత్పత్తి నిలిచిపోవడం, రవాణా మార్గాలు మూతపడటంతో ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పు పొంచి ఉందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ముడిచమురు సంక్షోభం మరియు యుద్ధ ప్రభావంపై ముఖ్యాంశాలు:
1. ధరను నిర్ణయించే ప్రధాన శక్తి
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ సుమారు 10.4 కోట్ల బ్యారెళ్ల చమురు అవసరమని ‘ఇంటర్నేషనల్ ఎనర్జీ ఏజెన్సీ’ (IEA) చెబుతోంది. ఇందులో దాదాపు మూడో వంతు పశ్చిమాసియా నుంచే వస్తుంది.
-
ముందస్తు జాగ్రత్త: చమురు ధరలు కేవలం నేటి అవసరాల మీద మాత్రమే ఆధారపడవు; వచ్చే నెలలో ఏం జరుగుతుందనే అంచనాలపై మారుతుంటాయి. దీనినే “రిస్క్ ప్రీమియం” అంటారు.
-
డిమాండ్ పెరుగుదల: యుద్ధం వల్ల భవిష్యత్తులో చమురు సరఫరా ఆగిపోతుందేమో అన్న భయంతో పెద్ద పెద్ద వ్యాపారులు (Traders) ఇప్పుడే భారీగా చమురును కొనుగోలు చేస్తారు. ఈ హఠాత్తు డిమాండ్ వల్ల ధరలు ఒక్కసారిగా పెరుగుతాయి.
2. ప్రపంచ చమురు రవాణాకు “చోకింగ్ పాయింట్” – హార్ముజ్ జలసంధి
మ్యాప్ వైపు చూస్తే, పశ్చిమాసియాలో ‘స్ట్రైట్ ఆఫ్ హార్ముజ్’ (Strait of Hormuz) అనే ఒక చిన్న నీటి మార్గం కనిపిస్తుంది. దీని వెడల్పు కేవలం 39 కిలోమీటర్లు మాత్రమే.
-
ప్రపంచ చమురు రవాణాలో కీలకమైన స్ట్రైట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ (Strait of Hormuz) దాదాపుగా మూతపడింది. ఇరాన్ హెచ్చరికల నేపథ్యంలో ట్యాంకర్ల రాకపోకలు నిలిచిపోవడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు సరఫరాలో 20 శాతం కోత పడింది.
-
ఎగుమతి చేసే అవకాశం లేకపోవడంతో ఇరాక్, కువైట్, యూఏఈ వంటి దేశాలు తమ చమురు ఉత్పత్తిని తగ్గించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇది సరఫరా కొరతను మరింత తీవ్రం చేస్తోంది.
-
అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్రెంట్ క్రూడ్ 119 డాలర్లు, వెస్ట్ టెక్సాస్ ఇంటర్మీడియట్ (WTI) 118 డాలర్ల మార్కును దాటినట్లు మార్కెట్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
-
మెరికా ఎనర్జీ ఇన్ఫర్మేషన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (EIA) ప్రకారం, ప్రపంచంలోని 20% చమురు ఈ చిన్న మార్గం గుండానే ప్రయాణించాలి. ఇరాక్, కువైట్, సౌదీ అరేబియా మరియు యూఏఈ దేశాల చమురు ప్రపంచానికి చేరాలంటే ఇదే ఏకైక మార్గం.
-
ఈ జలసంధి అంచున ఇరాన్ ఉండటం వల్ల, వారు ఎప్పుడైనా ఈ మార్గాన్ని మూసివేస్తామని హెచ్చరించగలరు. సరఫరాలో 20% కోత పడితే, ధరలు అదుపుతప్పడం ఖాయం.
3. 2026 నాటి ప్రస్తుత ఉద్రిక్తతలు – వ్యూహాత్మక పోరాటం
ప్రస్తుతం అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య ఘర్షణలు తీవ్రమయ్యాయి.
-
ఆర్థిక అస్త్రం: ఇరాన్ తన సైనిక శక్తి కంటే “చమురు ఆయుధాన్ని” ఎక్కువగా నమ్ముకుంది. అమెరికా వంటి దేశాలను దెబ్బతీయడానికి ‘స్ట్రైట్ ఆఫ్ హార్ముజ్’ మూసివేస్తామని హెచ్చరించడం ద్వారా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఇబ్బంది పెట్టాలని చూస్తోంది.
-
ఇన్సూరెన్స్ భారం: యుద్ధ వాతావరణం వల్ల సముద్ర మార్గంలో ప్రయాణించే ట్యాంకర్లకు ఇన్సూరెన్స్ (భీమా) ఖర్చులు రెట్టింపు అవుతాయి. ఆ అదనపు ఖర్చును వినియోగదారుల నుంచే వసూలు చేయడం వల్ల పెట్రోల్, గ్యాస్ ధరలు పెరుగుతాయి.
-
ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం రెండో వారంలోకి ప్రవేశించడంతో పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని చమురు క్షేత్రాలపై దాడులు పెరిగాయి. టెహ్రాన్లోని ఆయిల్ డిపోలు, రిఫైనరీలే లక్ష్యంగా ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడులు చేస్తోంది.
4. పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తున్న భారత్..
-
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తోంది. చమురు ధరల పెరుగుదల వల్ల భారత్పై ఏటా దాదాపు 2 బిలియన్ డాలర్ల అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉంది.
-
యుద్ధం ఇలాగే కొనసాగితే చమురు ధరలు 150 నుంచి 200 డాలర్లకు చేరవచ్చని ఖతార్ ఇంధన శాఖ మంత్రి హెచ్చరించారు.
-
దీని ప్రభావంతో భారత స్టాక్ మార్కెట్లు భారీగా పతనమయ్యాయి. సెన్సెక్స్ 1800 పాయింట్లు, నిఫ్టీ 500 పాయింట్లకు పైగా క్షీణించి ఇన్వెస్టర్ల సంపదను ఆవిరి చేశాయి.
ఈ నేపథ్యంలో ఇంధన ధరల అంశంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇచ్చింది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు పెరుగుతున్నప్పటికీ దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను పెంచే పరిస్థితి లేదని కేంద్రం వెల్లడించింది. ధరల పెరుగుదల వల్ల కలిగే నష్టాలను ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలే భరించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశాలు జారీ చేసింది. కేంద్రం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం సామాన్య ప్రజలకు, ముఖ్యంగా వాహనదారులకు గణనీయమైన ఉపశమనం కలిగించింది.
ఇక పశ్చిమాసియాలో ఘర్షణలు కేవలం ఆ ప్రాంతానికే పరిమితం కావు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మార్కెట్లలో భయం (Panic), భౌగోళిక అడ్డంకులు (Strait of Hormuz), మరియు దేశాల మధ్య రాజకీయ వ్యూహాల వల్ల సామాన్యుడిపై ధరల భారం పడుతోంది. యుద్ధం త్వరగా ముగియకపోతే ఇంధన ధరల భారం సామాన్యుడిపై మరింత పడే అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభం నుంచి గట్టెక్కేందుకు అమెరికా సహా ఇతర దేశాలు ఇంధన నిల్వలను విడుదల చేసే దిశగా ఆలోచిస్తున్నాయి.
