పశ్చిమాసియా (Middle East)లో యుద్ధ మేఘాలు కమ్ముకున్న వేళ, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించిన 15 పాయింట్ల శాంతి ప్రణాళిక ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెను సంచలనం సృష్టిస్తోంది. ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయెల్ మధ్య ముదురుతున్న ఉద్రిక్తతలను తగ్గించేందుకు అమెరికా విధించిన ఈ షరతులు ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
ఈ శాంతి ఒప్పందం మరియు అమెరికా డిమాండ్లకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి..
యుద్ధం – తాజా పరిస్థితి:
ప్రస్తుతం ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్పై ఇజ్రాయెల్ దాడులు కొనసాగుతున్నాయి. తాజా నివేదికల ప్రకారం, దక్షిణ టెహ్రాన్లో జరిగిన వైమానిక దాడుల్లో సుమారు 12 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ క్రమంలోనే అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ జోక్యం చేసుకుంటూ, ఇరాన్ ముందు ఒక భారీ శాంతి ప్రతిపాదనను ఉంచారు. ఇరాన్ ఈ షరతులకు అంగీకరిస్తేనే యుద్ధం ఆగుతుందని, లేనిపక్షంలో తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని హెచ్చరించారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి మరియు ప్రపంచ ఆందోళన:
ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) ను ఇరాన్ మూసివేయవచ్చనే భయాలు ప్రపంచ దేశాలను వణికిస్తున్నాయి. ఈ జలసంధి మూతపడితే భారత్ వంటి దేశాల్లో ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే, ఈ మార్గాన్ని నిరంతరం తెరిచి ఉంచాలనేది అమెరికా ప్రధాన డిమాండ్లలో ఒకటిగా మారింది.
అమెరికా విధించిన 15 ప్రధాన ప్రతిపాదనలు:
-
అణు కార్యక్రమాల నిలిపివేత: ఇరాన్ తన అణు ఆయుధ తయారీ ప్రయత్నాలను తక్షణమే మరియు శాశ్వతంగా నిలిపివేయాలి.
-
అంతర్జాతీయ తనిఖీలు: ఇరాన్లోని అన్ని అణు కేంద్రాలను ఐక్యరాజ్యసమితి (IAEA) తనిఖీ చేసేందుకు పూర్తి అనుమతి ఇవ్వాలి.
-
బాలిస్టిక్ క్షిపణులపై నిషేధం: సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించే క్షిపణుల అభివృద్ధిని ఆపివేయాలి.
-
హోర్ముజ్ జలసంధి: అంతర్జాతీయ చమురు రవాణా కోసం హోర్ముజ్ జలసంధిని నిరంతరం తెరిచి ఉంచాలి.
-
ఉగ్రవాద సంస్థలకు మద్దతు: హిజ్బుల్లా, హమాస్ మరియు హౌతీ వంటి సాయుధ గ్రూపులకు ఆర్థిక మరియు సైనిక మద్దతును పూర్తిగా నిలిపివేయాలి.
-
ప్రాంతీయ జోక్యం: సిరియా, ఇరాక్ మరియు యెమెన్ వంటి పొరుగు దేశాల అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోకూడదు.
-
ఖైదీల విడుదల: ఇరాన్ జైళ్లలో ఉన్న అమెరికా మరియు ఇతర పాశ్చాత్య దేశాల పౌరులను తక్షణమే విడుదల చేయాలి.
-
ఇజ్రాయెల్ ఉనికి: ఇజ్రాయెల్ దేశంపై దాడులను ఆపివేయాలి మరియు ఆ దేశ ఉనికిని గుర్తించే దిశగా అడుగులు వేయాలి.
-
సైబర్ దాడులు: అమెరికా మరియు దాని మిత్రదేశాల మౌలిక సదుపాయాలపై సైబర్ దాడులు చేయకూడదు.
-
షిప్పింగ్ భద్రత: ఎర్ర సముద్రం (Red Sea) మరియు గల్ఫ్ ప్రాంతంలో వాణిజ్య నౌకలపై దాడులను అరికట్టాలి.
-
విదేశీ బలగాల ఉపసంహరణ: ఇతర దేశాల్లో ఉన్న ఇరాన్ సైనిక దళాలను తిరిగి వెనక్కి పిలిపించాలి.
-
మానవ హక్కులు: దేశంలోని పౌరుల, ముఖ్యంగా మహిళల ప్రాథమిక హక్కులను గౌరవించాలి.
-
ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ: పారదర్శకమైన ఎన్నికలు నిర్వహించి ప్రజల ఆకాంక్షలకు విలువ ఇవ్వాలి.
-
తనిఖీలకు అడ్డంకులు: ఏ సమయంలోనైనా ముందస్తు సమాచారం లేకుండానే సైనిక స్థావరాలను తనిఖీ చేసేందుకు విదేశీ అధికారులకు అనుమతినివ్వాలి.
-
అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు: గతంలో చేసుకున్న అంతర్జాతీయ నిబంధనలన్నింటినీ కచ్చితంగా పాటించాలి.
ఇరాన్ స్పందన:
ఈ షరతులు ఇరాన్ సార్వభౌమాధికారాన్ని దెబ్బతీసే విధంగా ఉన్నాయని, వీటిని అంగీకరించడం అంటే ఆత్మసమర్పణ చేసుకోవడమేనని ఇరాన్ ఉన్నత స్థాయి వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా అణు కార్యక్రమాలపై పూర్తి ఆంక్షలు విధించడం ఇరాన్కు మింగుడుపడటం లేదు. అయితే, అమెరికా ఒత్తిడి మరియు ఇజ్రాయెల్ దాడుల తీవ్రత నేపథ్యంలో ఇరాన్ ఏదో ఒక మధ్యేమార్గం ఎంచుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
రాష్ట్ర సమగ్ర అభివృద్ధి కోసం మరియు ప్రపంచ శాంతి కోసం ఈ ఉద్రిక్తతలు తగ్గడం అత్యవసరం. భారత్ వంటి దేశాలు ఇంధన భద్రత కోసం ఈ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి.
