డిజిటల్ అరెస్టులకు విరుగుడుగా కేంద్రం బయోమెట్రిక్ అస్త్రం

దేశంలో కలకలం రేపుతున్న ‘డిజిటల్ అరెస్ట్’ మోసాలను అరికట్టేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అత్యంత కీలకమైన నివేదికను సుప్రీంకోర్టుకు సమర్పించింది. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని బెంచ్ ఈ అంశంపై తీసుకున్న సుమోటో విచారణలో భాగంగా, అటార్నీ జనరల్ ఆర్. వెంకటరమణి ద్వారా ప్రభుత్వం ఈ ప్రతిపాదనలను న్యాయస్థానం ముందు ఉంచింది.

‘బయోమెట్రిక్’ అస్త్రం – సిమ్ కార్డులపై నియంత్రణ

డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసాలకు నకిలీ సిమ్ కార్డులే ప్రధాన వనరుగా మారుతున్నాయని గుర్తించిన ప్రభుత్వం, వాటిని అరికట్టేందుకు ‘బయోమెట్రిక్ ఐడెంటిటీ వెరిఫికేషన్ సిస్టమ్’ (BIVS)ను తీసుకురావాలని ప్రతిపాదించింది.

• సిమ్ కార్డు జారీ: సిమ్ కార్డు జారీ చేసే సమయంలో టెలీకమ్యూనికేషన్ (యూజర్ ఐడెంటిఫికేషన్) రూల్స్‌ను కఠినంగా అమలు చేయాలి. బయోమెట్రిక్ వెరిఫికేషన్ తప్పనిసరి చేయాలి.

• పీఓఎస్ వెరిఫికేషన్: సిమ్ కార్డులు విక్రయించే పాయింట్ ఆఫ్ సేల్స్ (PoS) కేంద్రాలను ఎప్పటికప్పుడు తనిఖీ చేయాలి. అనుమానాస్పద సిమ్ కార్డులను వీలైనంత త్వరగా బ్లాక్ చేయాలి.

• కాలపరిమితి: టెలీకమ్యూనికేషన్ విభాగం (DoT) ఈ బయోమెట్రిక్ వ్యవస్థను డిసెంబర్ 2026 నాటికి పూర్తిస్థాయిలో అమలు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

వాట్సప్ మరియు ఇతర యాప్‌లపై ఆంక్షలు

మోసగాళ్లు ఎక్కువగా వాట్సప్ (WhatsApp), స్కైప్ (Skype) వంటి యాప్‌ల ద్వారానే బాధితులను భయపెడుతున్నారని నివేదిక పేర్కొంది.

• 9,400 ఖాతాల తొలగింపు: జనవరి 2026 నుంచి ఇప్పటివరకు సుమారు 9,400 వాట్సప్ ఖాతాలను ప్రభుత్వం బ్లాక్ చేయించింది.

• డివైజ్ ఐడీ బ్లాక్: మోసాలకు ఉపయోగించే మొబైల్ లేదా డిజిటల్ డివైజ్ ఐడీలను గుర్తించి, వాటిని శాశ్వతంగా బ్లాక్ చేయాలి. దీనివల్ల నిందితులు వేరే ఖాతాతో అదే ఫోన్ నుంచి మోసం చేసే అవకాశం ఉండదు.

• సిమ్ బైండింగ్: వాట్సప్ వంటి యాప్‌లలో ‘సిమ్ బైండింగ్’ మెకానిజంను కఠినతరం చేయాలి. అనుమానాస్పద కాల్స్‌ను గుర్తించేలా ఏఐ (AI) ఫీచర్లను తీసుకురావాలి.

బ్యాంకు ఖాతాల నిలిపివేత

సైబర్ నేరగాళ్లు దోచుకున్న డబ్బును తరలించే ‘మ్యూల్ అకౌంట్స్’ (Mule Accounts) పై ఆర్బీఐ (RBI) ద్వారా నిఘా పెంచాలని ప్రభుత్వం కోరింది.

• తాత్కాలిక నిలిపివేత: అనుమానాస్పదంగా కనిపించే బ్యాంకు ఖాతాల నుంచి డబ్బు డెబిట్ కాకుండా తక్షణమే తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలి.

• SOP రూపకల్పన: దీనికోసం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఒక స్పష్టమైన స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్ (SOP)ను రూపొందించాలని సుప్రీంకోర్టును ప్రభుత్వం కోరింది.

సీబీఐకి కీలక బాధ్యతలు

పాన్-ఇండియా స్థాయిలో డిజిటల్ అరెస్ట్ కేసులను దర్యాప్తు చేసే బాధ్యతను సుప్రీంకోర్టు ఇప్పటికే సీబీఐ (CBI) కి అప్పగించింది. రూ. 10 కోట్ల కంటే ఎక్కువ మోసం జరిగిన కేసులను సీబీఐ తక్షణమే టేకప్ చేయనుంది. ఇందుకోసం ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C) సమన్వయకర్తగా వ్యవహరిస్తోంది.

విశ్లేషణ

డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసాలు కేవలం ఆర్థిక పరమైనవే కాకుండా, బాధితులపై తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడిని కలిగిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన బయోమెట్రిక్ వెరిఫికేషన్ మరియు డివైజ్ ఐడీ బ్లాకింగ్ వంటి చర్యలు అమలులోకి వస్తే, నేరగాళ్ల నెట్‌వర్క్‌ను ఛేదించడం సులభతరమవుతుంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ‘సైబర్ సురక్షిత భారత్’ దిశగా వేస్తున్న ఈ అడుగులు సామాన్య పౌరులకు రక్షణగా నిలవనున్నాయి.