కేంద్రం కీలక నిర్ణయం.. రిటైల్ పెట్రోల్ బంకుల్లో భారీ కొనుగోళ్లపై నిషేధం

అంతర్జాతీయంగా మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాలు (Geopolitical situation), ముడిచమురు సరఫరా గొలుసుపై పడుతున్న ప్రభావాల దృష్ట్యా దేశీయ ఇంధన మార్కెట్‌లో అక్రమాలను అరికట్టేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అత్యంత కఠినమైన నిర్ణయం తీసుకుంది. సాధారణ సామాన్య వినియోగదారులకు పెట్రోల్, డీజిల్ కొరత రాకుండా చూసేందుకు వీలుగా.. సాధారణ రిటైల్ పెట్రోల్ బంకుల్లో పారిశ్రామిక, వాణిజ్య మరియు వ్యవస్థాగత సంస్థలు (Commercial Users) భారీ ఎత్తున ‘బల్క్’ (Bulk) రూపంలో ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేయడంపై కేంద్రం తక్షణ ప్రాతిపదికన తాత్కాలిక నిషేధం విధించింది.

ఈ మేరకు తాజాగా కేంద్ర పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ (MoPNG) ‘మోటార్ స్పిరిట్ అండ్ హై స్పీడ్ డీజిల్ ఆర్డర్ – 2026’ను జారీ చేస్తూ ఈ నిబంధనలను కచ్చితంగా అమలు చేయాలని చమురు మార్కెటింగ్ సంస్థలను (OMCs) ఆదేశించింది. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలైన ఐఓసీఎల్, బీపీసీఎల్, హెచ్‌పీసీఎల్ సంస్థలకు చేరిన ఈ తాజా గైడ్‌లైన్స్ మరియు ధరల వ్యత్యాసాల ముఖ్యాంశాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి..

భారీ ధరల వ్యత్యాసం – పెట్రోల్ బంకులకు మళ్లిన కమర్షియల్ యూజర్లు

దేశంలో పారిశ్రామిక అవసరాలు, టెలికాం టవర్లు, మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ ప్లాంట్లు మరియు ప్రైవేట్ బస్సు ఆపరేటర్ల వంటి బల్క్ వినియోగదారులకు మార్కెట్ ఆధారిత అంతర్జాతీయ ధరలకు అనుగుణంగా ఇంధనాన్ని విక్రయిస్తారు. అయితే సామాన్య ప్రజల ప్రయోజనార్థం రిటైల్ పెట్రోల్ బంకుల్లో ఇంధన ధరలను ప్రభుత్వం నియంత్రిస్తుంది. దీనివల్ల ప్రస్తుతం దేశ రాజధాని ఢిల్లీ లాంటి ప్రాంతాల్లో రిటైల్ బంకుల్లో డీజిల్ ధర లీటరుకు రూ. 95.20 గా ఉంటే, అదే డీజిల్‌ను బల్క్ సరఫరాదారుల ద్వారా కొనుగోలు చేయాలంటే లీటరుకు ఏకంగా రూ. 134.50 గా ఉంది.

ఈ విధంగా లీటరుపై దాదాపు రూ. 39 వరకు వ్యత్యాసం ఉండటంతో.. చాలామంది పారిశ్రామిక కాంట్రాక్టర్లు, ఫ్యాక్టరీల యజమానులు ట్యాంకర్లు, పెద్ద పీపాలు (Barrels) పట్టుకుని సాధారణ రిటైల్ బంకుల వైపు మళ్లారు. దీనివల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇంధన అమ్మకాలు అసాధారణంగా పెరిగి, సాధారణ వాహనదారులకు లోకల్ షార్టేజ్ (స్థానిక కొరత) ఏర్పడే పరిస్థితి తలెత్తింది.

90 రోజుల పాటు కఠిన ఆంక్షలు – రోజుకు 200 లీటర్ల పరిమితి

ఈ దారి మళ్లింపును నిరోధించేందుకు కేంద్రం తక్షణమే రంగంలోకి దిగింది. నూతన ఆదేశాల ప్రకారం, వాణిజ్య అవసరాల కోసం పీపాలు, పెద్ద కంటైనర్లలో ఇంధనాన్ని నింపడాన్ని పూర్తిగా నిషేధించారు. పెట్రోల్ బంకుల్లో కేవలం వాహనాల ఇంధన ట్యాంకులలో లేదా పెట్రోలియం అండ్ ఎక్స్‌ప్లోజివ్స్ సేఫ్టీ ఆర్గనైజేషన్ (PESO) అనుమతించిన చిన్న కంటైనర్లలో మాత్రమే ఇంధనం పోయాలి. ముఖ్యంగా డీజిల్ కొనుగోళ్లపై రోజువారీ పరిమితిని విధించారు.

దీని ప్రకారం ఏ ఒక్క వినియోగదారుడు లేదా ఒక వాహనానికి రోజుకు 200 లీటర్ల కంటే ఎక్కువ డీజిల్‌ను విక్రయించకూడదు. అలాగే రిటైల్ బంకుల్లో కొనుగోలు చేసిన డీజిల్‌ను ఇతరులకు తిరిగి విక్రయించడం (Resale) పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధం. ఈ తాత్కాలిక ఆంక్షలు ప్రాథమికంగా 90 రోజుల పాటు అమల్లో ఉంటాయని, ఆ తర్వాత అవసరాన్ని బట్టి గడువును పొడిగిస్తామని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. ఇకపై పారిశ్రామిక సంస్థలు తమకు కావలసిన ఇంధనాన్ని సొంతంగా నిర్వహించుకునే కస్టమర్ పంపులు (Captive Pumps) లేదా అధీకృత బల్క్ సరఫరాదారుల ద్వారానే సేకరించుకోవాలని స్పష్టం చేసింది.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఆదేశాలు – నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం కింద చర్యలు

ఈ నూతన నిబంధనలు క్షేత్రస్థాయిలో పక్కాగా అమలయ్యేలా చూడాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పరిపాలనా విభాగాలకు స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది. పారిశ్రామికవేత్తలు దొడ్డిదారిన ఇంధనాన్ని నిల్వ చేయడం, అనుమతులు లేని ప్రొక్యూర్మెంట్, బ్లాక్ మార్కెటింగ్ చేయడంపై గట్టి నిఘా ఉంచాలని ఆదేశించింది.

ఒకవేళ ఏ బంక్ డీలర్ అయినా ఈ నిబంధనలను ఉల్లంఘించి ఇండస్ట్రీలకు బల్క్ సరఫరా చేసినట్లు తేలితే వారిపై నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం – 1955 (Essential Commodities Act) కింద కఠిన క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించింది.

ఈ వ్యూహాత్మక అడుగు ద్వారా మార్కెట్లో కృత్రిమ కొరత రాకుండా చూడటమే కాకుండా, ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలకు జరుగుతున్న ఆదాయ నష్టానికి కేంద్రం అడ్డుకట్ట వేయనుంది.