హర్మూజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వద్ద నెలకొన్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ దేశాలతో పాటు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. ఇరాన్ మరియు ఇజ్రాయెల్ మధ్య ఘర్షణలు పెరగడం, ఈ జలసంధి దిగ్బంధనానికి దారితీయవచ్చనే సంకేతాలు వెలువడటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఆందోళన నెలకొంది. ఈ సంక్షోభం భారత్కు ఇంధన భద్రత మరియు ఆర్థిక స్థిరత్వం పరంగా పెను సవాలుగా మారింది.
భారత్పై పడనున్న ప్రభావం – ముఖ్య అంశాలు:
చమురు మరియు గ్యాస్ ధరల పెరుగుదల:
భారతదేశం తన చమురు అవసరాల్లో దాదాపు 88% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. ఇందులో సుమారు 30-40% ముడి చమురు, 45-55% ఎల్ఎన్జీ (LNG), మరియు దాదాపు 90% ఎల్పీజీ (LPG) హర్మూజ్ జలసంధి గుండానే రావాల్సి ఉంటుంది. ఈ మార్గం మూతపడితే సరఫరా గొలుసు పూర్తిగా దెబ్బతిని దేశంలో ఇంధన కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. దిగ్బంధనం కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు బ్యారెల్కు 100 నుండి 120 డాలర్ల వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
పెరగనున్న రవాణా మరియు బీమా ఖర్చులు:
హర్మూజ్ జలసంధి దిగ్బంధనం వల్ల నౌకలు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా ప్రయాణించాల్సి వస్తోంది. సుదీర్ఘ మార్గాల వల్ల ప్రయాణ కాలం పెరగడమే కాకుండా, సరుకు రవాణా ఛార్జీలు (Freight charges) భారంగా మారుతున్నాయి. దీనికి తోడు యుద్ధ భయం కారణంగా నౌకలకు చెల్లించే ‘వార్ రిస్క్’ ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలు విపరీతంగా పెరిగాయి. ఈ అదనపు ఖర్చులు చివరికి వినియోగదారులపైనే పడే అవకాశం ఉంది.
ద్రవ్యోల్బణం మరియు సామాన్యుడిపై భారం:
చమురు ధరల పెరుగుదల దేశీయంగా ద్రవ్యోల్బణానికి (Inflation) ప్రధాన కారణమవుతుంది. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరిగి నిత్యావసర వస్తువులు, కూరగాయలు మరియు ఎరువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటుతాయి. ముఖ్యంగా వంటగ్యాస్ (LPG) దిగుమతులపై ఎక్కువ ప్రభావం ఉండటంతో సామాన్య ప్రజల బడ్జెట్పై తీవ్ర ఒత్తిడి పడుతుంది. ఇది దేశ ఆర్థిక వృద్ధి రేటుపై కూడా ప్రతికూల ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
విశ్లేషణ:
హర్మూజ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యానికి గుండెకాయ వంటిది. ఈ మార్గంలో చిన్నపాటి అంతరాయం కలిగినా అది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తుంది. భారతదేశం వంటి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఇంధన ధరల పెరుగుదల గట్టి దెబ్బ. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన మార్గాల కోసం అన్వేషిస్తున్నప్పటికీ, తక్షణ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడం కత్తిమీద సాము వంటిదే.
విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గడం, రూపాయి విలువ క్షీణించడం వంటి పరిణామాలను అడ్డుకోవడానికి కేంద్రం వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను వినియోగించుకోవాల్సి రావచ్చు. గల్ఫ్ దేశాల్లో నెలకొన్న అశాంతి త్వరగా సర్దుకోకపోతే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై సుదీర్ఘకాలం పాటు ప్రతికూల ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇంధన భద్రత కోసం భారత్ తన ప్రత్యామ్నాయ వ్యూహాలను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
