భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) దేశీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థ ‘నావిక్’ (NavIC) పటిష్టతకు మరో కీలక ఘట్టానికి సిద్ధమైంది. అక్టోబర్ 30న రాత్రి 11:51 గంటలకు ఆంధ్రాలోని శ్రీహరికోట సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ నుంచి జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్18 (GSLV-F18) రాకెట్ ద్వారా ఎన్‌వీఎస్-03 (NVS-03) నావిగేషన్ ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించనుంది. ఈ నేపథ్యంలో తాజాగా ఈ ప్రయోగానికి కౌంట్‌డౌన్‌ను ప్రారంభించింది ఇస్రో.
భారతదేశ పరిధితో పాటు సరిహద్దుల నుండి 1,500 కిలోమీటర్ల మేర ఖచ్చితమైన స్థానాలు, నావిగేషన్ సేవలను అందించడమే ఈ ప్రయోగం ప్రధాన ఉద్దేశం. రెండవ తరం నావిగేషన్ సిరీస్‌లో భాగంగా రూపుదిద్దుకున్న ఎన్‌వీఎస్-03 ఉపగ్రహం, పాత ఉపగ్రహాల స్థానంలో చేరి నావిక్ వ్యవస్థకు పూర్తిస్థాయి నిరంతర సేవలను అందించనుంది.
ఈ ఉపగ్రహం ప్రధానంగా ఎల్5, ఎస్ బ్యాండ్లతో పాటు నూతనంగా ‘ఎల్1’ (L1) ఫ్రీక్వెన్సీ సిగ్నల్‌ను మోసుకెళ్లనుంది. సాధారణ వినియోగదారులు, స్మార్ట్‌ఫోన్లు మరియు పౌర నావిగేషన్ పరికరాల్లో నావిక్ సేవలు విస్తృతంగా అందుబాటులోకి రావడానికి ఎల్1 ఫ్రీక్వెన్సీ సిగ్నల్ ఎంతగానో దోహదపడనుంది.
ఈ ప్రయోగంలో ఇస్రో సొంతంగా అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ రుబీడియం అణు గడియారం (Indigenous Atomic Clock) మరియు దిగుమతి చేసుకున్న అణు గడియారాలను అమర్చారు. ఉపగ్రహాల ద్వారా అత్యంత ఖచ్చితమైన సమయాన్ని లెక్కిస్తూ, నేవిగేషన్ సిగ్నళ్లను అందించడంలో ఈ అణు గడియారాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. దీని ద్వారా భారతదేశం నావిగేషన్ శాస్త్రంలో పూర్తి ఆత్మనిర్భరత దిశగా ముందడుగు వేస్తోంది.
నావిక్ వ్యవస్థ రక్షణ, రవాణా, విపత్తు నిర్వహణ, జియో-మ్యాపింగ్, అలాగే పౌర సేవలలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. నావిక్ ప్రైమరీ లేయర్‌ను బలోపేతం చేయడానికి ఐదు రెండవ తరం ఉపగ్రహాలను (NVS-01 నుండి NVS-05 వరకు) ప్రయోగించాలనే ఇస్రో ప్రణాళికలో ఎన్‌వీఎస్-03 ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైతే, అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారతదేశ స్వదేశీ జిపిఎస్ లేదా నావిగేషన్ ఆధిపత్యం మరింత బలోపేతం కానుంది.
