2026 సంవత్సరానికి గాను రసాయన శాస్త్రంలో (Chemistry) ప్రతిష్టాత్మక ‘నోబెల్ బహుమతి’ ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన హెన్రీ బి. కాగన్ (Henri B. Kagan) మరియు జపాన్‌కు చెందిన కెన్సో సోయ్ (Kenso Soai) లను వరించింది. ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీ రంగంలో ‘నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్’ మరియు ‘ఆటోక్యాటలిసిస్’ (Non-linear effects and autocatalysis in asymmetric organic synthesis) లపై వారు చేసిన విప్లవాత్మక పరిశోధనలకు గాను రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఈ సంయుక్త పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
ఏమిటీ ఆవిష్కరణ? దీని ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
ప్రకృతిలో మరియు జీవుల నిర్మాణంలో హోమోకైరాలిటీ (Homochirality) అనేది ఒక గొప్ప రహస్యంగా ఉండేది. ఉదాహరణకు, మన శరీరంలో ఉండే అమైనో ఆమ్లాలు లేదా ఆర్‌ఎన్‌ఏ/డిఎన్‌ఏ నిర్మాణాలు నిర్దిష్టమైన ప్రక్కలకే (Left or Right-handed mirror images) వంగి ఉంటాయి. సాధారణంగా రసాయన చర్యల్లో ఈ రెండూ సమానంగా (50-50) ఏర్పడతాయి. అయితే ఈ అసమతుల్యత ఎలా సాధ్యమవుతుందో వివరించడంలో ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలు మైలురాయి లాంటి ఆవిష్కరణలు చేశారు.
హెన్రీ కాగన్ ఆవిష్కరణ (నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్): 1986లో హెన్రీ కాగన్ కెమిస్ట్రీ ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచే ఒక విషయాన్ని కనుగొన్నారు. ఉత్ప్రేరకాల్లో (Catalysts) కొద్దిపాటి అసమతుల్యత ఉన్నప్పటికీ, అది రసాయన చర్యలో చాలా భారీ స్థాయిలో ఒకవైపు ఉన్న అణువులనే పెంచేలా నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్‌ను చూపుతుందని నిరూపించారు.
కెన్సో సోయ్ ఆవిష్కరణ (అసమాన ఆటోక్యాటలిసిస్): కెన్సో సోయ్ ఆటోక్యాటలిసిస్ ద్వారా స్వయంగా ఒక అణువే తనలాంటి మరిన్ని అణువులను వేగంగా ఉత్పత్తి చేసే ప్రత్యేక రసాయన చర్యను (Soai Reaction) రూపొందించారు. అత్యంత స్వల్ప వ్యత్యాసం ఉన్న మిశ్రమం నుంచి చివరికి 100% ఒకే రకమైన మిర్రర్-ఇమేజ్ అణువు మాత్రమే ఏర్పడేలా సాధించి చరిత్ర సృష్టించారు.
ఔషధ రంగానికి మహోపకారం
ఈ ఆవిష్కరణలు కేవలం సిద్ధాంతాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రయోగశాలల్లో మరియు ఔషధ తయారీలో (Pharmaceutical Industry) అద్భుత మార్పులు తీసుకొచ్చాయి. మనం వాడే అనేక మందుల్లో ఒక రకమైన అణువు ప్రాణాలు కాపాడితే, దానికి ప్రతిబింబంగా ఉండే మరో అణువు విషపూరితంగా మారే ప్రమాదం ఉంటుంది. కాగన్ మరియు సోయ్‌ల ఆవిష్కరణల వల్ల అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో సురక్షితమైన జీవసంబంధ ఔషధాలను చౌకగా, వేగంగా తయారు చేయడం సాధ్యమైంది.
