దేశంలోని పేద కుటుంబాలకు వంటగ్యాస్ అందించే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా అమలు చేస్తున్న ‘ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజన’ (PMUY) లబ్ధిదారులకు కేంద్రం కీలక నిర్ణయాన్ని ప్రకటించింది. ఈ పథకం కింద అర్హులైన కుటుంబాలకు ప్రతి ఏటా అందించే సబ్సిడీ (రాయితీ) వంటగ్యాస్ సిలిండర్ల సంఖ్యను ప్రభుత్వం భారీగా కుదించింది. ఇప్పటివరకు ఏడాదికి 9 సిలిండర్ల వరకు ఇస్తున్న రాయితీ కోటాను ఇకపై కేవలం 4 సిలిండర్లకే పరిమితం చేస్తూ పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ అధికారిక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
సగటు వినియోగానికి అనుగుణంగానే మార్పు
-
కోటా తగ్గింపు ప్రయాణం: ఉజ్వల యోజన పథకాన్ని మే 2016 లో ప్రారంభించినప్పుడు లబ్ధిదారులకు ఏడాదికి సబ్సిడీతో కూడిన 12 సిలిండర్లను అందించేవారు. ఆ తర్వాత గతేడాది (ఆగస్టు 2025లో) కేంద్ర కేబినెట్ ఈ సంఖ్యను 9 సిలిండర్లకు తగ్గించింది. తాజాగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ముడి చమురు, ఎల్పీజీ ధరల పెరుగుదల మరియు సబ్సిడీ భారాన్ని నియంత్రించే చర్యల్లో భాగంగా ఈ కోటాను 4 సిలిండర్లకు కుదించారు.
-
ప్రభుత్వ వివరణ: ఉజ్వల లబ్ధిదారులు కలిగిన కుటుంబాల సగటు వార్షిక వంటగ్యాస్ వినియోగం సాధారణంగా 4 నుంచి 5 సిలిండర్లు మాత్రమే ఉంటోందని, అందుకే వారి వాస్తవ వినియోగ సరళిని పరిగణనలోకి తీసుకుని ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు మంత్రిత్వ శాఖ అదనపు కార్యదర్శి ప్రవీణ్ మాల్ ఖనూజా స్పష్టం చేశారు.
కొత్త ధరల లెక్కలు – లబ్ధిదారులపై భారం
-
నికర ధర రూ. 642: ఇటీవల చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCలు) గృహ వినియోగ ఎల్పీజీ సిలిండర్ ధరను రూ. 29 మేర పెంచడంతో దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో 14.2 కిలోల సిలిండర్ రీఫిల్ ధర రూ. 942 కు చేరుకుంది (హైదరాబాద్లో ప్రస్తుతం దీని ధర రూ. 994 గా ఉంది). ఉజ్వల లబ్ధిదారులకు కేంద్రం ఒక్కో సిలిండర్పై రూ. 300 చొప్పున డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్ (DBT) రూపంలో రాయితీ ఇస్తోంది. ఈ లెక్కన లబ్ధిదారులకు సబ్సిడీ పోను నికరంగా రూ. 642 కే సిలిండర్ లభిస్తుంది.
-
పరిమితి దాటితే పూర్తి ధర: కొత్త నిబంధనల ప్రకారం ఏడాదికి కేటాయించిన 4 సిలిండర్ల కోటా పూర్తయిన తర్వాత, ఉజ్వల వినియోగదారులు ఐదో సిలిండర్ కొనుగోలు చేయాలనుకుంటే వారికి ఎలాంటి రాయితీ లభించదు. వారు కూడా సాధారణ వినియోగదారుల తరహాలోనే మార్కెట్ ముఖ్యాధారిత పూర్తి ధర (రూ. 942 లేదా స్థానిక ధర) చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల ఎక్కువ గ్యాస్ వినియోగం ఉండే పేద కుటుంబాలపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడనుంది.
మిడిల్ ఈస్ట్ (మధ్యప్రాచ్యం) లో నెలకొన్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయంగా ఎల్పీజీ సరఫరా వ్యయం విపరీతంగా పెరిగిందని, దేశీయంగా ఒక సిలిండర్ సరఫరాకు ప్రభుత్వానికి దాదాపు రూ. 1,600 వరకు ఖర్చవుతుందని అధికారులు తెలిపారు. 2022 నుండి ప్రభుత్వం దాదాపు రూ. 52,000 కోట్లను గ్యాస్ సబ్సిడీల కోసమే వెచ్చించిందని, చమురు సంస్థల నష్టాలను తగ్గించడానికే ఈ సంస్కరణలు చేపట్టాల్సి వచ్చిందని కేంద్ర వర్గాలు వెల్లడించాయి.
