భారతదేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల విధానాన్ని యూపీఐ పూర్తిగా మార్చేసింది. సామాన్య పౌరుడి నుంచి చిన్న వ్యాపారి వరకు రోజువారీ లావాదేవీల్లో యూపీఐని విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే రూ.2 వేలకు మించిన కొన్ని వాణిజ్య (P2M) లావాదేవీలపై 0.4 శాతం మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) అమలుకు సంబంధించిన కొత్త నిబంధనలు చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
ఈ చార్జీలు వినియోగదారులకు నేరుగా విధించకపోయినా.. వ్యాపారులపై పడే భారం పరోక్షంగా సామాన్యులపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అయితే, యూపీఐ లావాదేవీలపై ఎండీఆర్ చార్జీలు అక్టోబరు 15 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి.
వ్యక్తిగత లావాదేవీలకు చార్జీలు లేవు
యూపీఐలో వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే (P2P) లావాదేవీలపై ఎలాంటి ఎండీఆర్ చార్జీలు ఉండవు. అంటే కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు లేదా ఇతర వ్యక్తులకు యూపీఐ ద్వారా డబ్బు పంపేటప్పుడు ఈ రుసుము వర్తించదు. కొత్త చార్జీల ప్రభావం ప్రధానంగా వ్యాపారులకు చేసే వాణిజ్య చెల్లింపులపైనే ఉంటుంది.
అయితే వ్యాపారులు చెల్లించాల్సిన ఎండీఆర్ను వినియోగదారులపై పరోక్షంగా బదిలీ చేసే అవకాశం ఉందనే చర్చ జరుగుతోంది. వ్యాపారులు తమ ఖర్చులను భర్తీ చేసుకునేందుకు వస్తువులు, సేవల ధరలను స్వల్పంగా పెంచితే.. చివరకు ఆ భారం వినియోగదారుడిపైనే పడే అవకాశం ఉంటుంది.
రూ.5 వేల కొనుగోలుపై రూ.20
ఉదాహరణకు ఒక వినియోగదారు షాపింగ్ మాల్లో రూ.5 వేల విలువైన దుస్తులు లేదా ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు కొనుగోలు చేశారని అనుకుందాం. ఆ చెల్లింపును యూపీఐ ద్వారా చేస్తే, 0.4 శాతం ఎండీఆర్ ప్రకారం వ్యాపారికి రూ.20 చార్జీ పడుతుంది. ఈ మొత్తాన్ని వ్యాపారి స్వయంగా భరించకుండా తన వ్యాపార మార్జిన్లో సర్దుబాటు చేసుకోవచ్చు లేదా వస్తువుల ధరల్లో స్వల్పంగా మార్పు చేయవచ్చు.
అదే విధంగా రూ.10 వేల వాణిజ్య యూపీఐ చెల్లింపుపై రూ.40 ఎండీఆర్ పడుతుంది. పెద్ద మొత్తాల్లో తరచూ లావాదేవీలు చేసే వ్యాపారులకు ఈ రుసుములు నెలవారీగా గణనీయమైన ఖర్చుగా మారే అవకాశం ఉంది.
చిన్న వ్యాపారులపై ప్రభావం ఎలా?
యూపీఐ చార్జీల ప్రభావం చిన్న వ్యాపారుల విషయంలో ప్రత్యేకంగా చర్చకు వస్తోంది. ఉదాహరణకు ఒక చిన్న కిరాణా వ్యాపారి హోల్సేల్ మార్కెట్లో రూ.10 వేల విలువైన సరుకులు కొనుగోలు చేసి యూపీఐ ద్వారా చెల్లిస్తే.. 0.4 శాతం లెక్కన రూ.40 ఎండీఆర్ చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
ఇలాంటి లావాదేవీలు రోజూ లేదా వారానికి పలుమార్లు జరిగితే అదనపు వ్యయం పెరుగుతుంది. దీంతో కొంతమంది వ్యాపారులు యూపీఐకి బదులుగా నగదు చెల్లింపులను ప్రోత్సహించే అవకాశం ఉందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే ఈ ప్రభావం వ్యాపారి పరిమాణం, లావాదేవీల సంఖ్య, లాభ మార్జిన్ వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
వినియోగదారులపై మరో పరోక్ష ప్రభావం
వ్యాపారులపై ఎండీఆర్ విధించినప్పటికీ, ఆ ఖర్చును వినియోగదారుల నుంచి ఇతర రూపాల్లో వసూలు చేసే అవకాశం ఉందనే ఆందోళనలు ఉన్నాయి. వస్తువుల ధరలను పెంచడం, కనీస కొనుగోలు విలువను నిర్ణయించడం లేదా డిజిటల్ చెల్లింపులపై అదనపు రుసుము కోరడం వంటి పద్ధతులు కొన్ని సందర్భాల్లో కనిపించే అవకాశం ఉంది.
అయితే వినియోగదారుల నుంచి నేరుగా అదనపు యూపీఐ చార్జీలు వసూలు చేయడం, అధికారిక ఎండీఆర్కు భిన్నంగా ప్రత్యేక ఫీజులు విధించడం వంటి అంశాలు సంబంధిత నిబంధనలకు లోబడి ఉంటాయి. అందువల్ల యూపీఐ ద్వారా చెల్లించే ప్రతి వినియోగదారుడూ అదనంగా 0.4 శాతం చెల్లించాల్సి ఉంటుందని భావించాల్సిన అవసరం లేదు.
రైల్వే, ఇంధనం, విద్యుత్ చెల్లింపుల్లో ఫ్లాట్ ఛార్జీ
కొన్ని నిర్దిష్ట రంగాల్లో రూ.2 వేలకు మించిన చెల్లింపులకు ఒక్కో లావాదేవీపై రూ.5 ఫ్లాట్ ఛార్జీ విధించే విధానం కూడా ఉంది. రైల్వే, టెలికం, బీమా, ఇంధనం, విద్యుత్, నీటి బిల్లులు వంటి చెల్లింపులు ఇందులోకి వస్తాయి.
ఒక్కో లావాదేవీకి రూ.5 చిన్న మొత్తంగానే కనిపించినప్పటికీ.. ఒక కుటుంబం నెలలో పలుమార్లు ఇలాంటి చెల్లింపులు చేస్తే మొత్తం ఖర్చు పెరగవచ్చు. ముఖ్యంగా డిజిటల్ చెల్లింపులను విస్తృతంగా ఉపయోగించే వినియోగదారులకు ఈ మార్పులు గమనించాల్సిన అంశంగా మారాయి.
డిజిటల్ చెల్లింపులపై ప్రభావం ఉంటుందా?
యూపీఐ విజయానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి వినియోగదారులకు సులభంగా, వేగంగా చెల్లింపులు చేసే అవకాశం ఉండటంతో పాటు.. చిన్న మొత్తాల లావాదేవీలకు అదనపు రుసుములు లేకపోవడం. ఇప్పుడు కొన్ని వాణిజ్య లావాదేవీలపై ఎండీఆర్ అమలు కావడంతో వ్యాపారులు, వినియోగదారుల ప్రవర్తనలో మార్పులు వస్తాయా అన్నది చూడాల్సి ఉంది.
చిన్న వ్యాపారులు నగదు చెల్లింపులను మళ్లీ ప్రోత్సహిస్తే.. డిజిటల్ లావాదేవీల విస్తరణపై కొంత ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు, వ్యాపారులు ఎండీఆర్ను తమ నిర్వహణ ఖర్చుల్లో భాగంగా స్వీకరిస్తే వినియోగదారులపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పరిమితంగా ఉండవచ్చు.
మొత్తంగా చూస్తే.. కొత్త ఎండీఆర్ విధానం వ్యక్తిగత యూపీఐ చెల్లింపులకు వర్తించదు. ప్రధానంగా రూ.2 వేలకు మించిన నిర్దిష్ట వాణిజ్య లావాదేవీలపైనే ప్రభావం ఉంటుంది. అయితే వ్యాపారులు ఈ అదనపు ఖర్చును ఎలా నిర్వహిస్తారు, దాని ప్రభావం ధరలు మరియు చెల్లింపు విధానాలపై ఎంతవరకు ఉంటుంది అనేది అమలు తర్వాత స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది.
