భారతదేశంలో అంతర్జాల విప్లవం వేగంగా విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో స్మార్ట్ఫోన్ ద్వారా జరిపే డిజిటల్ ఆర్థిక లావాదేవీలు ప్రజల నిత్యజీవితంలో ఒక భాగమైపోయాయి. అయితే అదే స్థాయిలో సైబర్ నేరాలు, ఆన్లైన్ ఆర్థిక మోసాలు కూడా రోజురోజుకూ పెరిగిపోతుండటం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఆన్లైన్ వినియోగదారుల ఆర్థిక భద్రత కోసం డిజిటల్ మోస బాధితుల కోసం ఆర్బీఐ తాజాగా ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించింది. కాగా, ఇది వచ్చే ఏడాది అనగా, 2027 జనవరి 1 నుండి అమల్లోకి రానుంది.
దీనిలో భాగంగా పలు ప్రముఖ బ్యాంకులు, ప్రముఖ బీమా మరియు వినూత్న ఆర్థిక సంస్థలు ‘డిజిటల్ పేమెంట్ ప్రొటెక్షన్ పాలసీల’ను దేశవ్యాప్తంగా అమల్లోకి తెచ్చాయి. ఈ ప్రత్యేక సైబర్ బీమా రక్షణ పాలసీల ద్వారా ఖాతాదారుడి అనుమతి లేకుండా జరిగే అనధికారిక డిజిటల్ లావాదేవీల వల్ల కలిగే నష్టాలకు పూర్తి ఆర్థిక పరిహారం లభిస్తుంది.
ఈ నూతన ఆర్థిక భద్రతా గైడ్లైన్స్ ద్వారా సైబర్ మోసాల బారిన పడిన బాధితులకు తక్షణ భరోసా కల్పించడంతో పాటు, దేశంలో సురక్షితమైన బ్యాంకింగ్ రంగాన్ని నిర్మించడంలో ప్రభుత్వం తమ పటిష్టమైన సంకల్పాన్ని చాటిచెప్పింది.
రూ.499 లకే రూ.25 వేల ఇన్సూరెన్స్ రక్షణ.. రూ.కోటి వరకు పొందే వెసులుబాటు
సాధారణ మధ్యతరగతి వినియోగదారులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ పాలసీల ప్రీమియం ధరలను సంస్థలు అత్యంత అందుబాటులో ఉంచాయి. బ్యాంకింగ్ మార్కెట్ నివేదికల ప్రకారం.. ఏడాదికి కేవలం రూ.499 అంతకంటే తక్కువ వార్షిక ప్రీమియం చెల్లించడం ద్వారా సుమారు రూ.25,000 వరకు డిజిటల్ సొమ్ముకు పూర్తి బీమా రక్షణ లభిస్తుంది.
వినియోగదారుల వ్యక్తిగత అవసరాలు, వారి వ్యాపార లావాదేవీల పరిమాణాన్ని బట్టి ఈ పాలసీ పరిమితిని ఏకంగా రూ.1 కోటి వరకు పెంచుకునే వెసులుబాటు ఉంది. ఈ బీమాను కేవలం వ్యక్తిగతంగానే కాకుండా, ‘ఫ్లోటర్’ విధానం ద్వారా ఒకే ప్రీమియంతో కుటుంబ సభ్యులందరి అకౌంట్లకు గంపగుత్తగా వర్తింపజేసుకోవచ్చు.
ఈ పాలసీల ద్వారా ఎలాంటి ఆర్థిక నష్టాలకు రక్షణ లభిస్తుందంటే?
డిజిటల్ పేమెంట్ ప్రొటెక్షన్ పాలసీలు ప్రధానంగా కింది రకాల సైబర్ మోసాల నుండి ఖాతాదారులకు పూర్తి ఆర్థిక రక్షణను కల్పిస్తాయి:
-
అనధికారిక లావాదేవీలు: యూపీఐ (UPI), డెబిట్ కార్డు లేదా క్రెడిట్ కార్డుల పిన్ నంబర్లు చోరీ చేసి అక్రమంగా జరిపే లావాదేవీలు.
-
ఫిషింగ్ మరియు నకిలీ కాల్స్: గుర్తుతెలియని వ్యక్తుల నుండి వచ్చే నకిలీ బ్యాంక్ కాల్స్, లాటరీ ఆఫర్లు లేదా మోసపూరిత ఫిషింగ్ లింకుల (Phishing Links) ద్వారా ఖాతా ఖాళీ అయినప్పుడు.
-
ఫోన్ చోరీ మోసాలు: మొబైల్ ఫోన్ లేదా వాలెట్ భౌతికంగా దొంగతనానికి గురైన తర్వాత, సైబర్ నేరగాళ్లు బ్యాంక్ యాప్లను హ్యాక్ చేసి దారి మళ్లించే నిధులు.
-
మాల్వేర్ దాడులు: స్మార్ట్ఫోన్లు లేదా కంప్యూటర్లలోకి ప్రమాదకరమైన వైరస్లు, మాల్వేర్లను (Malware) జొప్పించి అకౌంట్ల నుండి రహస్యంగా సొమ్మును కాజేసిన సందర్భాలు.
మోసం జరిగిన వెంటనే ఫిర్యాదు చేయడం తప్పనిసరి
డిజిటల్ చెల్లింపుల మోసానికి గురైనప్పుడు బీమా పరిహారం సకాలంలో లభించాలంటే వినియోగదారులు కూడా నిబంధనల ప్రకారం అప్రమత్తంగా వ్యవహరించాల్సి ఉంటుంది. ఆన్లైన్ మోసం జరిగిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా 24 నుండి 72 గంటల వ్యవధిలోనే సంబంధిత బ్యాంక్ మరియు సైబర్ క్రైమ్ పోలీస్ స్టేషన్లో (టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1930 ద్వారా) అధికారికంగా ఫిర్యాదు నమోదు చేయాలి.
ఆ ఫిర్యాదు పత్రం (FIR కాపీ) లేదా బ్యాంక్ అక్నాలెడ్జ్మెంట్ను బీమా కంపెనీకి సమర్పించినట్లయితే, క్లెయిమ్ ప్రక్రియ వేగవంతమై కోల్పోయిన సొమ్ము వినియోగదారుడి ఖాతాకు తిరిగి రీఇంబర్స్ అవుతుంది.
